салма

салма
1
1. (Гур.: Маңғ., Шевч.; Қ-орда, Арал; Түрікм.: Таш., Көнеүр.; Қарақ.) егін араларына су жіберетін кішкене арық. С а л м ад а н су жүріп жатыр екен (Гур., Шевч.). Су ағатын с а л м а л а р м е н аудандарды оңдау жұмысына кірісу ертелік етпейді (Гур., Маңғ.). Сарқыт жарнадан 50 метрдей жерде с а л м а жасады Қ-орда., Арал). Мен қазір с а л м а н ы ң суын тоқтаттым (Қарақ.). 2. (Ақт., Ырғ.) шығырдың егінге су жіберетін арнасы, арық. С а лм а судан биік, әрі қалың соғылса, су еш жаққа ақпай, тура егіске барады (Ақт., Ырғ.)
2
(Ақт., Ойыл; Көкш., Қ-ту) қасқырға құратын қақпан шынжырына байлайтын ауыр зат. Қасқырға түскен қақпанды жұлып кетіп, с а л м а с ы м е н сүйретіп, 30 метрдей жерге барып жатыпты (Ақт., Ойыл). Қасқырға қақпан құрғанда мен қазық қақпай, с а л м а м е н тастаймын (Көкш., Қ-ту)
3
Қ-орда., Арал) сиырда болатын ауру түрі. С а л м а болған сиыр оттамайды, жүдейді, аздап аузынан сілекей ағады Қ-орда., Арал)
4
1. (Қ-орда: Сыр., Жал.; Орал: Чап., Жән.; Көкш., Чкал.; Қост.; Гур.; Рес., Орын.) кеспе. Қонақтарға с а л м а жасап берейін Қ-орда., Жал.). С а л м а жасап беретін түйір жоқ (Орал, Жән.). Кемпір-шал қояр да қоймай дәмді етіп пісірген етті с а л м а м е н сыйлайды (Х. Есенж., Ақ Жай., 95). Тамақтың с а л м а, кеспе деген түрлері бар (Көкш., Чкал.). Қонақтар бүгін осы с а л м а ғ а риза бола тұрар (Қост., Жанг.). Сіздерде кеспе десе, бізде мұны с а л м а дейді (Гур., Есб.). Балама с а л м а жасап бер (Орын., Бөр.). 2. (Жамб., Жуа.) жұқа етіп жайып, бұрыштап кесіп қайнатып, сүзіп алып үстіне май құйып жасайтын тамақ. 3. (Сем., Абай) қуырдаққа араластырған қамыр нан. Қонақтарға с а л м а жасау керек (Сем., Абай). [Түрікше салма күріштен жасалған тамақ (Тур.-рус. сл., 1977); чув. салма қамырдан үзіп-үзіп пісірген тамақ түрі (Чув.-рус. сл., 1985)]
5
(Сем.: Абай.) жел тұрғанда үйді бастырып байлап қоятын арқан. Жел көтеріліп келеді, с а л м а қайда? (Сем., Абай)
6
1. (Шығ.Қаз.: Зайс., Күрш.) шабақ, сырғауыл, үй төбесіне салатын ағаш. Өткен жылы бұл фермасының төбесін жабуға ортада с а л м а болмай, тек колхозшылардың ортақ с а л м а л а р ы м е н жабылған болатын («Соц. майдан», 5.09.1939). Маған бір с а л м а керек болып тұр (Шығ.Қаз., Зайс.). 2. (Шығ.Қаз., Ү-Н.; Тау., Қош.) ет жаятын ағаш. Үй сыртында үлкен бір с а л м а ет жаюлы тұр екен (Шығ.Қаз., Ү-Н.). С а л м а д а бір қойдың еті ілулі тұр (Тау., Қош.). 3. (Павл., Ерт.) жуылған кірді жаю үшін көлденең орнатылған ағаш. Кірді с а л м а ғ а жаяды (Павл., Ерт.)
7
(Көкш.: Щуч., Еңб.) ауға байлайтын тас

Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. - Алматы: « Арыс» баспасы. . 2005.

Поможем написать реферат
Синонимы:

Полезное


Смотреть что такое "салма" в других словарях:

  • САЛМА — жен., карел., архан. пролив морской, проран меж берега и острова, или меж островов; | олон. залив, губа. | Салма, см. саламата. Салмовая лодка и салмовка астрах. поменьше ловецкой, вроде косной или эмбенской. Салмак муж., астрах. борозда, ряд,… …   Толковый словарь Даля

  • САЛМА — (фин. salmi) пролив между островами, между островом и берегом; залив. Входит в состав многих географических названий в Финляндии, на северо западе Российской Федерации (напр., Салми, Мукасалма) …   Большой Энциклопедический словарь

  • Салма — (Салмон) (возм., искра , это же слово имеет значение покров , оболочка ): 1) сын Халева, потомки к рого населяли Вифлеем и Нетофу (1Пар 2:51,54); 2) отец Вооза, предок Иисуса Христа (Руфь 4:18 21; Мф 1:4; Лк 3:32) …   Библейская энциклопедия Брокгауза

  • Салма — ж. местн. Кушанье в виде лапши или клецок с приправой (у татар, башкир и некоторых других народов). Толковый словарь Ефремовой. Т. Ф. Ефремова. 2000 …   Современный толковый словарь русского языка Ефремовой

  • САЛМА — (сев.) пролив, разделяющий острова или отделяющий их от материка. Самойлов К. И. Морской словарь. М. Л.: Государственное Военно морское Издательство НКВМФ Союза ССР, 1941 …   Морской словарь

  • салма —      Татарское название ушек (см.); изделия из обычного лапшевого теста, отщипанные маленькими кусочками величиной с кедровый орешек и раздавленные большим пальцем правой руки. Ни вкусом, ни применением ничем не отличаются от лапши.… …   Кулинарный словарь

  • салма — сущ., кол во синонимов: 3 • кушанье (183) • пролив (24) • протока (9) Словарь синонимов ASIS …   Словарь синонимов

  • салма — I зат. жерг. Үйдің, қораның төбесіне салатын ағаш, сырғауыл. Елу үйден он шақты кедей қостанып барып, с а л м а шабады (Ж.Тілепбергенов, Ізбасар, 141). II зат. жерг. Төбесіне салма қойып, оның үсті бір нәрсемен жабылған лапас. Ішкөйлегі ағараңдап …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • Салма — Кухня: Татарская кухня Тип блюда: Вторые блюда Продукты: Мука 700, бульон 250, яйца 4 шт., соль. Рецепт приготовления …   Энциклопедия кулинарных рецептов

  • салма — I салма I пролив , олонецк., арханг., соломя – то же, олонецк., арханг. (Кулик., Подв.), др. русск. соломя, в грам. с 1391 г. (Срезн.). Из фин. salmi морской пролив, канал , эст. sаl᾽m, род. п. sаl᾽mi, salme – то же; см. Калима 213; Грот, Фил.… …   Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера

Книги



Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»