ақ керіш это:

ақ керіш
1
(Сем.: Абай, Аяг., Шұб., Ақс., Көкп.; Қост., Семиоз.) әк. Үйді ағартып алайық деп едік, соған а қ к е р і ш іздеу керек болып тұр (Сем., Абай). қ. әк. Көрсетілген жерлерде оны «ақ балшық» деп те атайды. Шамасы, үйлеріңді мен әкеп берген а қ к е р і ш п е н ақтағансыңдар ғой (Қост., Семиоз.). [Тіркестің екінші сыңары) – керіш басқа түркі тілдерінде былайша дыбысталады: ноғ. киреш, тат. керәч, құм. киреч. Ертедегі түркі тілдері сөздіктерінде кіреч, кирач, керәч болып тұлғаланған. Кейбір еңбектерде бұл тұлғаларды «кірпіш» сөзімен байланыстыра қарап, екі түбірден құралғандығына топшылау айтады. Біріншісі: кир//кірлай, саз; екіншісі, піш//біш//пәц – пісіру, күйдіру мағыналарындағы сөздер. Екі түбірдің қосылуынан керіш//керпіш пайда болса, мағынасы «күйдірілген лай», «пісірілген саз» дегенге нұсқайды. Араб тілінде: калес известь мағынасын беретіндігін де зерттеушілер еске салады (Ә.Нұрм., Жерг. тіл ерекш. төрк., 6, 7)]
2
(Жамб., Тал.) саз балшық. Жерді терең айдаса, астынан а қ к е р і ш шығады (Жамб., Тал.)

Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. - Алматы: « Арыс» баспасы. . 2005.

Смотреть что такое "ақ керіш" в других словарях:

  • керіш — (Шығ.Қаз., Зайс.; Рес., Орын.) ақшыл сары түсті қатты жер қыртысы. Біздің жердің топырағы к е р і ш боп келеді (Шығ.Қаз., Зайс.) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • ақ кірпіш — (Қарақ.) ақ топырақ, бор. А қ к і р п і ш үй майлауға өте жақсы болады (Қарақ.). қ. ақ керіш 1 …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • шұрат — (Жамб., Жуа.) жерұйық. Қаратаудың бұл жалаңаш жағында…сахара шөлінде ойда жоқта ғажайыптан пайда болған ш ұ р а т т а й (Ш. Мұрт., Қара мар., 102). Керіліп жатқан кең дүниеде сары реңді шөлден басқа толып жатқан ш ұ р а т т а р бар (Ш. Мұрт.,… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • Кер-д’Ален (Айдахо) — Город Кер д‘Ален англ. Coeur d Alene Страна СШАСША …   Википедия

  • кері соғу — (Отдача) ату кезіндегі оқ дәрі газы қысым күшінің оқатар қару (тапанша, мылтық, автомат, пулемет, артиллериялық зеңбіректер) ұңғысының арнасы түбіне әсер етуі. К.с. қару түрлеріне байланысты ату бағытына қарама қарсы, бүкіл қарудың немесе оның… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • шөңкерілу — (Қост., Об.; Ақт., Ырғ.) төңкерілу, аударылу, омақа асу, тоңқалаң асу. Аттың үстінен ш ө ң к е р і л е құлады. Жүгі ш ө ң к е р і л і п қалды (Қост., Об.). Ортаға алаулата жаққан оттың жарығына бетін беріп, ш ө ң к е р і л е жүресінен отырған… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • керік — 1 Қ орда., Арал; Орал, Казт.) кекірейген маңғаз, кербез. Өзінің әйелі бір к е р і к адам еді (Орал, Казт.) 2 Қ орда., Арал; Алм., Кег.; Қарақ.) бір нәрсені керіп жазып тұратын ағаш. Маған ана к е р і к т і алып берші, етіктің қонышына салып… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • керіктей — сын. Керік ат сияқты, керік ат тәрізді. Жол бұзылғаннан бері аяқ қол кесілді; мал қорасына шөп тасып жүрген жөпшеңді көлік осы еді, мың салсаң бір баспайтын мес к е р і к т е й мыңқ етпейтін жетесізге тапсырғанына енді өкініп тұр (Қ. Ысқақов,… …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • керісқұмар — сын. Керісе бергіш, керісшіл. Раушанның ашуы келді. «Не деген к е р і с қ ұ м а р? Жан баласын менсінбейді» (Т. Әбдірайым, Алабұға., 6) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • керқайсаңда — ет. жерг. Қасарысу, кергу, қырсығу; кері тарту. – Бекеннің сол мектепке орналасуы жайлы к е р қ а й с а ң д а ғ а н д а р да болды. Бірақ мен көп күш салдым (А. Жұмаділдин, Сең бұзыл., 108) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

Книги

Другие книги по запросу «ақ керіш» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»